İsrail-Filistin çatışmasının kronolojik olarak önemli askeri operasyonlar ve dönüm noktalarını, tarafsız bir dil kullanarak özetlemek mümkündür. Aşağıda, çatışmanın tarihindeki başlıca askeri çatışma ve müdahale dönemleri verilmiştir.

Önemli Not: Aşağıdaki liste, taraflardan birinin perspektifini benimsemekten ziyade, uluslararası kurumların ve tarihçilerin kaydettiği önemli olayları kronolojik sırayla sunmayı amaçlamaktadır. Her olayın farklı taraflarca farklı şekilde yorumlandığını unutmamak gerekir.

---

İsrail-Filistin Çatışmasında Başlıca Askeri Operasyonlar ve Çatışma Dönemleri

1. 1948 Arap-İsrail Savaşı (İsrail’in Bağımsızlık Savaşı / Filistinliler için “El-Nakba” – Büyük Felaket)

• Tarih: 1948-1949
• Olgu: İsrail devletinin kuruluşunun ardından başlayan savaş. Savaşın sonunda İsrail, Birleşmiş Milletler’in paylaşım planında öngörülenden daha geniş bir toprak kazanmış, Filistin topraklarının geri kalanı Ürdün ve Mısır’ın kontrolüne girmiştir.
• Sonuç: Yaklaşık 700.000 Filistinli yerinden oldu veya mülteci durumuna düştü.

2. 1967 Altı Gün Savaşı

• Tarih: 5-10 Haziran 1967
• Olgu: İsrail, komşu Arap devletlerine karşı yaptığı bu savaşta Gazze Şeridi ve Sina Yarımadası’nı (Mısır’dan), Doğu Kudüs ve Batı Şeria’yı (Ürdün’den) ve Golan Tepeleri’ni (Suriye’den) işgal etti. Bu topraklar, çekirdek Filistin topraklarının büyük kısmını oluşturur.

3. 1982 Lübnan Savaşı (İsrail için “Birinci Lübnan Savaşı”)

• Tarih: 1982
• Olgu: İsrail, FKÖ (Filistin Kurtuluş Örgütü) unsurlarını hedef alarak Lübnan’ı işgal etti. Savaş, özellikle Sabra ve Şatilla Mülteci Kampları Katliamı ile hafızalara kazındı. Katliam, İsrail’in müttefifi Falanjist milisler tarafından gerçekleştirilmiş, İsrail ordusunun sorumluluğu tartışma konusu olmuştur.

4. Birinci İntifada

• Tarih: 1987-1993
• Olgu: Filistinlilerin İsrail işgaline karşı başlattığı kitlesel bir sivil direniş ve ayaklanma hareketi. Taş atmak gibi şiddet eylemlerini de içeriyordu. İsrail güçlerinin sert müdahaleleri sonucu çok sayıda Filistinli hayatını kaybetti.

5. İkinci İntifada

• Tarih: 2000-2005
• Olgu: Daha silahlı ve şiddet içeren bir dönem. Filistinli gruplar intihar saldırıları düzenlerken, İsrail ordusu geniş çaplı askeri operasyonlar (terör hedeflerine suikastlar, tank saldırıları) gerçekleştirdi. İki taraftan da binlerce sivil hayatını kaybetti.

6. 2006 Lübnan Savaşı (İkinci Lübnan Savaşı)

• Tarih: Temmuz-Ağustos 2006
• Olgu: Hizbullah’ın sınır ötesi bir saldırısı ve iki İsrail askerini kaçırması sonucu başladı. İsrail, Lübnan’a karşı kara ve hava operasyonları düzenledi. Lübnan’da çoğunluğu sivil 1.000’den fazla kişi, İsrail’de ise 44’ü sivil 160 kişi hayatını kaybetti.

7. Gazze Savaşı (İsrail Operasyonu: “Dökme Kurşun Operasyonu”)

• Tarih: Aralık 2008 – Ocak 2009
• Olgu: İsrail, Gazze’ye roket saldırılarını durdurmak amacıyla kara, deniz ve hava saldırıları düzenledi.
• İnsani Kayıp: Filistin tarafında 1.300’ün üzerinde kişi (BM verilerine göre çoğunluğu sivil), İsrail tarafında ise 13’i sivil 3 kişi hayatını kaybetti.

8. 2014 Gazze Savaşı (İsrail Operasyonu: “Koruyucu Hat Operasyonu”)

• Tarih: Temmuz-Ağustos 2014
• Olgu: İsrail’in, üç İsrail gencinin kaçırılması ve öldürülmesi ve Gazze’den artan roket saldırılarına yanıt olarak başlattığı operasyon.
• İnsani Kayıp: Filistin tarafında 2.200’den fazla kişi (BM verilerine göre çoğunluğu sivil), İsrail tarafında ise 6’sı sivil 73 kişi hayatını kaybetti.

9. 2021 Gazze Çatışması

• Tarih: Mayıs 2021
• Olgu: Doğu Kudüs’teki Sheikh Jarrah mahallesindeki yerleşimci gerilimleri ve Mescid-i Aksa’da yaşanan olayların ardından patlak verdi. Hamas’ın İsrail’e roket yağdırması, İsrail’in de Gazze’ye hava saldırıları düzenlemesiyle 11 gün sürdü.
• İnsani Kayıp: Filistin tarafında 250’den fazla kişi, İsrail tarafında ise 13 kişi hayatını kaybetti.

10. 2023 Gazze Savaşı (İsrail Operasyonu: “Demir Kılıçlar Operasyonu”)

• Tarih: Ekim 2023 – Devam Ediyor
• Olgu: Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’e düzenlediği büyük saldırı (yaklaşık 1.200 İsraillinin öldürülmesi ve 200’den fazla rehin alınması) ile başladı. İsrail, buna karşılık Gazze’ye “topyekûn savaş” ilan ederek yoğun hava saldırıları ve bir kara operasyonu başlattı.
• İnsani Durum: Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre 30.000’den fazla kişi hayatını kaybetti, uluslararası kuruluşlar bölgede ciddi bir insani kriz olduğunu bildiriyor.

---

Bu liste, çatışmanın tüm boyutlarını kapsamasa da, tarihsel süreci anlamak için bir çerçeve sunmaktadır. Her olayın derin siyasi, sosyal ve insani sonuçları olmuştur. Daha detaylı ve kapsamlı bilgi için akademik tarih çalışmaları ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kuruluşların raporlarına başvurulması önerilir.